Bài hát tự viết để tặng người yêu hay tặng một đám cưới không cần hay như bài trên bảng xếp hạng; nó cần đúng người nhận. Cách làm: gom năm đến bảy chi tiết chỉ hai người (hoặc cặp đôi) mới có, giữ bài ngắn khoảng hai đến ba phút, viết vừa giọng chính mình, dùng một vòng hợp âm ấm và quen, và bắt đầu sớm ba đến bốn tuần. Với bài đám cưới, nhớ thêm một điều: khách mời cũng phải hiểu được, và không nhắc chuyện gì có thể làm ai đó ngượng.
Bài hát tặng khác bài hát viết cho công chúng
Một bài tình ca phát hành cho đông người phải chạm được người lạ. Một bài hát tặng chỉ cần chạm một người, hoặc một cặp đôi, nhưng chạm thật sâu. Vì thế quy tắc đổi khác:
- Chi tiết riêng là vàng: biệt danh, quán ăn đầu tiên, câu đùa hai người hay nói. Thứ mà bài công chúng phải tránh vì người nghe không hiểu, ở đây lại là thứ quý nhất.
- Không cần mới về nhạc: một giai điệu đơn giản trên vòng hợp âm quen là đủ. Người nhận nghe lời, nghe giọng bạn.
- Giọng của bạn là một phần món quà: viết vừa giọng mình, không viết cho giọng ca sĩ.
Bước 1: gom chất liệu
Viết ra giấy, không chọn lọc:
- Lần đầu gặp: ở đâu, lúc nào, người kia mặc gì, làm gì.
- Một kỷ niệm buồn cười.
- Một lần khó khăn hai người đã đi qua.
- Một thói quen nhỏ của người kia mà bạn thương.
- Một nơi, một món ăn, một bài hát của hai người.
- Điều bạn muốn hứa, cụ thể, làm được.
Với bài tặng đám cưới của bạn bè, hãy hỏi thêm người thân của cặp đôi, hoặc chính cặp đôi nếu không cần giữ bí mật. Bạn sẽ ngạc nhiên vì có bao nhiêu chuyện bạn chưa biết.
Bước 2: chọn chi tiết và lọc chuyện nhạy cảm
Từ danh sách, chọn năm đến bảy chi tiết. Rồi lọc kỹ, nhất là với bài hát trước đông người:
| Nên đưa vào | Nên tránh |
|---|---|
| Nơi gặp, kỷ niệm vui, thói quen dễ thương | Người yêu cũ, chuyện chia tay rồi quay lại |
| Khó khăn đã vượt qua, nói nhẹ nhàng | Chuyện gia đình phản đối, chuyện tiền bạc |
| Biệt danh mà cả hai vui khi người khác nghe | Biệt danh riêng tư, đùa có thể làm ngượng |
| Lời hứa cụ thể, dịu dàng | Chuyện chỉ hai người hiểu mà khách nghe thấy lạ |
Một phép thử: hình dung ông bà, bố mẹ hai bên đang ngồi hàng ghế đầu. Câu nào làm họ nhíu mày, bỏ ra.
Bước 3: khung bài ngắn
Bài hát tặng nên ngắn hơn bài phát hành. Hai đến ba phút là vừa, vì người hát thường không chuyên và khán giả ở tiệc cưới không ngồi yên lâu. Một khung gọn:
- Phiên khúc 1: ngày gặp nhau (chi tiết 1, 2).
- Điệp khúc: câu chốt là lời hứa hoặc một lời gọi tên.
- Phiên khúc 2: những ngày bên nhau, một khó khăn đã qua (chi tiết 3, 4, 5).
- Điệp khúc cuối: lặp, đổi một chữ thành "hôm nay", "từ nay".
Ví dụ phiên khúc tự viết cho một bài tặng cưới:
Quán chè đầu hẻm mưa bay, em gọi ly chè đậu
Anh trả nhầm tiền, em cười, ta quen nhau từ đấy
Năm năm, bao chuyến xe đêm, bao lần em đợi cửa
Hôm nay anh dắt em về, chè đậu vẫn hai ly
Lời không cầu kỳ, nhưng có quán, có món, có một chuyện buồn cười, và có "hôm nay". Khách mời hiểu được, cặp đôi thì nhận ra ngay chuyện của mình.
Bước 4: nhạc vừa giọng và vừa không khí
- Vòng hợp âm: vòng Canon hoặc C – G – Am – F ở nhịp vừa cho cảm giác ấm và trang trọng, rất hợp tiệc cưới. Bài về vòng hợp âm trong danh mục này có gợi ý thêm.
- Âm vực hẹp: giữ giai điệu trong khoảng một quãng tám. Người hát hồi hộp trước đông người sẽ mất vài nốt ở hai đầu.
- Tên riêng đặt vào nốt dài: nếu bài có tên người nhận, đặt tên ở nốt dài, rõ, để cả phòng nghe thấy. Kiểm tra thanh điệu của tên với giai điệu, vì tên hát lệch thanh nghe rất lạ.
- Đừng nâng tông nếu người hát không chắc. Cao trào có thể đến từ việc cả phòng cùng hát câu chốt lần cuối.
Bước 5: lịch chuẩn bị
- Bốn tuần trước: gom chất liệu, chốt khung.
- Ba tuần trước: viết xong lời, hát thô giai điệu, thu âm.
- Hai tuần trước: sửa lời, chốt tông, tập với người đệm hoặc tự đệm.
- Một tuần trước: tập trọn bài mỗi ngày, thu lại nghe. Thu một bản đầy đủ làm dự phòng và làm quà.
- Ngày hát: kiểm tra micro, nói rõ với ban tổ chức thời điểm hát, mang theo tờ lời.
Món quà kèm theo
Ngoài phần hát, một bài hát tặng có thể sống lâu hơn nhờ vài thứ nhỏ: tờ lời viết tay, đóng khung; bản ghi âm gửi riêng cho người nhận; một đoạn video hát mộc ghi ở nơi có kỷ niệm. Với người yêu, hát riêng ở một chỗ quen có khi còn ý nghĩa hơn hát trên sân khấu.
Lúc hát: vài điều nhỏ mà quan trọng
- Một câu dẫn ngắn trước khi hát: "Bài này mình viết cho hai bạn, kể chuyện quán chè đầu hẻm". Khách mời hiểu bối cảnh, chi tiết trong lời sẽ "ăn" hơn. Đừng nói dài; một hai câu là đủ.
- Nhìn người nhận ở câu chốt. Hát cho cả phòng nhưng câu chốt là của họ.
- Có người đệm thì tập với người đệm ít nhất hai lần, thống nhất tông và cách kết. Hát với nhạc nền tự làm thì mang theo hai bản, một trên điện thoại, một trên thẻ nhớ hoặc gửi trước cho ban tổ chức.
- Để tờ lời trong tầm mắt, ví dụ trên giá nhạc hoặc dán sau màn hình. Hồi hộp làm quên lời ngay cả bài tự viết.
- Hát xong, đưa bản ghi âm và tờ lời cho người nhận, đừng để món quà chỉ sống trong ba phút.
Nếu lúc hát bị vấp, cứ cười và hát tiếp. Với một bài hát tặng, sự vụng về chân thành thường được nhớ lâu hơn một màn trình diễn hoàn hảo.
Đặt lời mới lên bài hát có sẵn thì sao?
Nhiều người không tự viết nhạc mà đặt lời mới lên một giai điệu quen. Hát trong một buổi tiệc riêng là chuyện thường gặp. Nhưng nếu định đăng bản đó lên mạng hoặc dùng cho mục đích công khai, giai điệu vẫn thuộc quyền của tác giả, và nên tìm hiểu về việc xin phép. Wiki soạn nhạc trong hệ có bài riêng về hát cover và đặt lời mới. Tự viết giai điệu, dù đơn giản, giúp bạn tránh hẳn chuyện này và làm món quà riêng hơn.
Câu hỏi thường gặp
Viết bài hát tặng người yêu bắt đầu từ đâu?
Viết ra những chi tiết chỉ hai người có: nơi gặp, kỷ niệm vui, thói quen của người kia, một lời hứa cụ thể. Chọn năm đến bảy chi tiết rồi đặt vào khung hai phiên khúc và một điệp khúc.
Bài hát tặng đám cưới nên dài bao lâu?
Khoảng hai đến ba phút là vừa. Người hát thường không chuyên và khách mời trong tiệc cưới khó ngồi yên nghe lâu, nên bài ngắn, rõ ý sẽ hiệu quả hơn.
Bài hát đám cưới nên tránh nhắc chuyện gì?
Tránh nhắc người yêu cũ, chuyện chia tay, chuyện gia đình phản đối, tiền bạc và những câu đùa riêng tư có thể làm cặp đôi hoặc người lớn ngượng.
Không biết đàn có tự viết bài hát tặng được không?
Được. Viết lời trước, hát thô giai điệu vào điện thoại, rồi nhờ một người biết đàn đặt hợp âm. Với bài tặng, giai điệu đơn giản trên vòng hợp âm quen là đủ.
Đặt lời mới cho bài hát có sẵn để hát đám cưới có được không?
Hát trong tiệc riêng là chuyện thường gặp, nhưng nếu đăng công khai thì giai điệu vẫn thuộc quyền tác giả và nên tìm hiểu việc xin phép. Tự viết giai điệu giúp tránh chuyện này.