Những ballad tiếng Anh quen nhất với người Việt phần lớn đến từ hai đợt: làn sóng nhóm nhạc nam cuối thập niên 1990 – đầu 2000 (Westlife, Backstreet Boys, Boyzone, cùng ban nhạc Đan Mạch Michael Learns to Rock), và các giọng ca solo từ thập niên 2010 như Adele, Ed Sheeran. Lý do chung: giai điệu dễ nhớ, tốc độ chậm, lời tiếng Anh rõ và đơn giản — vừa để nghe, vừa để hát karaoke, vừa để học tiếng Anh, và rất nhiều bài đã thành nhạc đám cưới.
Vì sao người Việt mê những bài này
Ballad của các nhóm nhạc nam thập niên 1990 được viết theo công thức rất chặt: phiên khúc nhẹ, điệp khúc lớn, một cú nâng tông ở điệp khúc cuối, các thành viên chia nhau từng câu. Công thức ấy hợp với người nghe châu Á, vốn quen tình ca có cao trào rõ ràng.
Thêm vào đó là yếu tố ngôn ngữ. Lời những bài này dùng từ vựng phổ thông, câu ngắn, nhắc lại nhiều. Người mới học tiếng Anh có thể hiểu gần hết. Thế hệ học sinh, sinh viên Việt Nam cuối thập niên 1990 – 2000 chép lời vào sổ, học thuộc, hát ở các buổi văn nghệ — ballad tiếng Anh vừa là âm nhạc vừa là bài học.
Cuối cùng là karaoke và tiệc cưới: phần lớn các bài trong bài viết này có mặt trong danh sách karaoke và danh sách nhạc cưới ở Việt Nam.
Westlife: bảy đĩa đơn đầu tiên đều số 1
Westlife là nhóm năm người Ireland thành lập năm 1998, do Louis Walsh quản lý và Simon Cowell ký hợp đồng. Bảy đĩa đơn đầu tiên của nhóm đều đứng đầu bảng xếp hạng Anh, từ Swear It Again (1999) đến My Love (2000). Nhóm gần như chỉ hát ballad: không nhảy phức tạp, đứng hàng ngang, ghế đẩu, áo trắng — hình ảnh mà nhiều người Việt còn nhớ.
- Swear It Again (1999): lời thề yêu, điệp khúc lớn, đĩa đơn đầu tay.
- Flying Without Wings (1999): tình yêu như đôi cánh, rất hay được hát trong lễ tốt nghiệp và đám cưới.
- My Love (2000): nhớ người yêu ở quê nhà khi đang ở xa; cú nâng tông ở cuối bài là ví dụ kinh điển.
- You Raise Me Up (2005): bài của nhóm Secret Garden (Rolf Løvland viết nhạc), Westlife hát lại thành số 1 ở Anh. Không chỉ là tình ca, nhưng hay dùng trong lễ cưới.
- Beautiful in White (Shane Filan, giọng chính của Westlife, hát trong thời gian hoạt động solo, album Love Always năm 2015; nhiều nơi ghi nhầm là bài của cả nhóm): lời chú rể nói với cô dâu; ở nhiều nước châu Á, trong đó có Việt Nam, đây gần như là "nhạc cưới chuẩn".
Westlife tan rã năm 2012 và tái hợp năm 2018.
Backstreet Boys và Boyzone
Backstreet Boys, nhóm năm người thành lập năm 1993 ở Orlando (Mỹ), có âm thanh pop sôi nổi hơn Westlife nhờ các nhà sản xuất Thuỵ Điển như Max Martin. Nhưng ballad của họ mới là thứ người Việt nhớ lâu:
- As Long as You Love Me (1997): yêu bất kể quá khứ của người kia.
- I Want It That Way (1999, Max Martin và Andreas Carlsson): bài nổi tiếng nhất của nhóm, điệp khúc ai cũng hát theo được.
- Shape of My Heart (2000) và Incomplete (2005): ballad chậm, nhiều đoạn hát bè.
Boyzone, nhóm Ireland ra đời trước Westlife và cùng người quản lý Louis Walsh, có Words (1996, hát lại bài của Bee Gees) và No Matter What (1998, Andrew Lloyd Webber viết cho nhạc kịch Whistle Down the Wind).
Michael Learns to Rock: ban nhạc Đan Mạch của châu Á
Michael Learns to Rock (MLTR) là trường hợp lạ: một ban nhạc soft rock Đan Mạch, ở châu Âu không quá nổi, nhưng ở châu Á thì được yêu suốt từ đầu thập niên 1990. Những bài như Sleeping Child (1993), That's Why (You Go Away) (1995), Paint My Love (1996) có giai điệu đơn giản, giọng hát nhẹ, gần như không có nốt khó — hát karaoke được ngay.
Take Me to Your Heart (2004) là bản tiếng Anh của bài Goodbye Kiss (tiếng Hoa: 吻别, Vẫn biệt) mà Jacky Cheung – Trương Học Hữu từng hát năm 1993. Một ban nhạc châu Âu hát lại một bài Mandopop để phục vụ khán giả châu Á — cho thấy MLTR hiểu rõ người nghe của mình ở đâu.
Thế hệ 2010: Adele, Ed Sheeran và ballad một người
Thập niên 2010, ballad tiếng Anh trở về với một giọng hát và một cây đàn.
Adele
Ca sĩ người Anh Adele có ba ballad chia tay được hát khắp nơi: Make You Feel My Love (bản hát lại bài của Bob Dylan, trong album 19, 2008), Someone Like You (2011, album 21, chỉ có piano và giọng hát) và Hello (2015, album 25). Màn trình diễn Someone Like You ở lễ trao giải BRIT năm 2011 thường được nhắc là bước ngoặt đưa bài lên số 1 ở Anh.
Adele hát với giọng nữ trầm, không luyến nhiều kiểu R&B, cảm xúc dồn vào màu giọng và câu chữ. Bài của cô là ví dụ cho thấy ballad chia tay không cần nốt cao chói, chỉ cần một câu chuyện thật.
Ed Sheeran, John Legend, Bruno Mars
- Ed Sheeran: Thinking Out Loud (2014) và Perfect (2017), hai bài cưới phổ biến nhất thập niên.
- John Legend: All of Me (2013), piano và giọng hát, viết cho vợ mình — điều chính Legend nói công khai.
- Bruno Mars: Just the Way You Are (2010), tình ca vui, khen người yêu đẹp đúng như vốn có.
- Lewis Capaldi: Someone You Loved (2018), ballad chia tay piano kiểu mới.
Bài nên nghe
| Bài | Người hát | Năm | Nghe để thấy gì |
|---|---|---|---|
| That's Why (You Go Away) | Michael Learns to Rock | 1995 | Ballad soft rock dễ hát, giọng nhẹ |
| As Long as You Love Me | Backstreet Boys | 1997 | Pop nhóm nhạc nam, hát bè |
| My Love | Westlife | 2000 | Cú nâng tông ở điệp khúc cuối |
| Take Me to Your Heart | Michael Learns to Rock | 2004 | Giai điệu Mandopop hát tiếng Anh |
| Someone Like You | Adele | 2011 | Chỉ piano và giọng, cảm xúc bằng màu giọng |
| All of Me | John Legend | 2013 | Tình ca vợ chồng, piano |
| Perfect | Ed Sheeran | 2017 | Ballad cưới nhịp chậm đung đưa, dễ khiêu vũ |
Học tiếng Anh và hát cho đúng
Những bài này là tài liệu học tiếng Anh tốt nếu dùng đúng cách:
- Đọc lời trước, dịch nghĩa từng câu. Lời ballad ít thành ngữ khó, phần lớn là câu thường ngày.
- Chú ý âm cuối. "Heart", "love", "way" — người Việt hay nuốt mất âm cuối hoặc thêm âm "ơ". Nghe chậm, nhại theo từng câu.
- Nối âm. Ca sĩ nối "want it" thành gần như "wan-tit". Hát tách từng chữ sẽ nghe cứng.
- Chọn tông. Giọng các nhóm nhạc nam thường cao; nữ hát bài của nam thì nâng tông, nam hát bài của Adele thì hạ khoảng năm đến bảy nửa cung (hoặc hát quãng tám dưới).
Góc nhìn từ người nghe Việt
Cuối thập niên 1990 – 2000, ballad tiếng Anh vào Việt Nam qua băng cassette, đĩa CD tổng hợp, chương trình ca nhạc quốc tế trên truyền hình, rồi đến các trang nghe nhạc và mạng xã hội. Nhiều bài có bản lời Việt và từng được ca sĩ Việt hát lại, nhưng bản gốc tiếng Anh vẫn là bản được hát nhiều nhất ở karaoke và tiệc cưới.
Ngày nay, những bài như Beautiful in White, Perfect, A Thousand Years, My Love xuất hiện đều đặn trong các tiệc cưới ở Việt Nam, thường được ban nhạc sống chơi lúc cô dâu chú rể bước vào hoặc trong điệu nhảy đầu tiên. Nếu cần chọn bài cho tiệc, nên nghe lại toàn bộ lời: không ít bài nghe giai điệu tưởng là tình ca vui nhưng nội dung lại là chia tay.
Câu hỏi thường gặp
Westlife có bao nhiêu bài số 1 liên tiếp?
Bảy đĩa đơn đầu tiên của Westlife, từ Swear It Again (1999) đến My Love (2000), đều đứng đầu bảng xếp hạng đĩa đơn Anh. Nhóm nổi tiếng gần như chỉ bằng ballad.
Take Me to Your Heart là bài gốc tiếng Hoa phải không?
Đúng. Take Me to Your Heart (2004) của Michael Learns to Rock là bản tiếng Anh của Goodbye Kiss (吻别), bài Jacky Cheung – Trương Học Hữu hát năm 1993. Lời tiếng Anh mang nội dung mới.
Beautiful in White là bài của ai?
Bài quen nhất là bản của Shane Filan, giọng chính của Westlife, phát hành trong album solo Love Always năm 2015. Trên mạng nhiều nơi ghi là bài của Westlife, nhưng đây là bản của riêng anh. Bài nằm trong số nhạc cưới tiếng Anh được dùng nhiều nhất ở châu Á.
Bài tiếng Anh nào dễ hát karaoke cho người mới?
Các bài của Michael Learns to Rock như That's Why (You Go Away), Paint My Love có giai điệu đơn giản, quãng giọng hẹp. I Want It That Way và As Long as You Love Me cũng dễ theo vì điệp khúc lặp nhiều.
Someone Like You của Adele nói về gì?
Bài nói về việc biết tin người yêu cũ đã có cuộc sống mới, và người hát cố chúc phúc trong khi vẫn chưa quên. Bản thu chỉ có piano và giọng hát, phát hành năm 2011 trong album 21.
